Biblioteka Centralna Polskiego Związku Niewidomych

im. dr. Włodzimierza Dolańskiego

00-216 Warszawa, ul. Konwiktorska 7

Sekretariat Dyrektora tel/fax: (0-22) 635-33-20

e-maill: biblioteka@biblioteka-pzn.org.pl

Dyrektor mgr Teresa Dederko

e-maill: dyrektor@biblioteka-pzn.org.pl

Zastępca Dyrektora mgr Mateusz Ciborowski

e-mail m.ciborowski@biblioteka-pzn.org.pl

Polski Związek Niewidomych stara się zaspokajać różnorodne potrzeby rehabilitacyjne około 80 tysięcy członków. Jedną z nich jest czytelnictwo. W zdobywaniu wiedzy o świecie, w poznawaniu najnowszej literatury pięknej i fachowej nie mogą i nie chcą pozostawać w tyle za osobami pełnosprawnymi.

Czytelnictwo niewidomych opiera się głównie na dwóch rodzajach przekazu: poprzez dotyk - czytanie pismem Braille´a ,poprzez słuchanie książek nagranych na kasety magnetofonowe oraz w zapisie cyfrowym odtwarzanych przez komputerowy syntezator mowy, nagranych na płyty CD, MP3 . Potrzeby czytelnicze zaspokaja kompleksowo znajdująca się w Warszawie Biblioteka Centralna Polskiego Związku Niewidomych, która powstała w 1952 roku. Od samego początku jej zadaniem jest rozwijanie oświaty i czytelnictwa w środowisku osób niewidomych i słabo widzących, upowszechnianie wiedzy tyflologicznej oraz popularyzacja twórczości kulturalnej tego środowiska.

Biblioteka, zatrudniająca aktualnie 41 osób, posiada Dział Książek Brajlowskich, Dział Książki Mówionej, Dział Zbiorów Cyfrowych, Dział Informacji Tyflologicznej.

Dział Książek Brajlowskich jest najstarszym działem. Składają się na niego: księgozbiór podstawowy, obcojęzyczny, nutowy i zbiór podręczników szkolnych. W czytelni brajlowskiej dla czytelników udostępniono powiększalnik telewizyjny, umożliwiający osobom słabowidzącymi samodzielne korzystanie z księgozbioru Biblioteki oraz komputer z możliwością skanowania oraz dostępem do katalogów i Internetu. Osoby, dla których niedostępne są tradycyjnie wydawane ksiązki, mogą korzystać bez większych problemów z nagrań. Czytelnikami Działu Książki Mówionej są więc nie tylko osoby niewidome i słabo widzące, ale i inne osoby niepełnosprawne, których stan zdrowia nie pozwala na czytanie, a także osoby starsze, które z powodu dolegliwości związanych z wiekiem nie mogą już samodzielnie czytać. Książki mówione niejednokrotnie są arcydziełami sztuki. Czytane są bowiem przez wybitnych i znanych aktorów oraz najwyższej klasy lektorów radiowych i telewizyjnych. Należy przy tym stwierdzić, że książki brajlowskie i mówione są bardzo drogie, co wynika z małych nakładów tych specjalnych wydawnictw. Od roku 2006 Dział zaczął gromadzić książki na płytach CD, MP3 oraz w standardzie Daisy a od roku 2007 książki wypożyczane są również on-line, przez Internet dla czytelników Działów Książki Mówionej oraz Zbiorów Cyfrowych. Książki udostępniane są w standardzie Daisy oraz w formacie odtwarzacza NPN-Czytak.

Z usług Działu Informacji Tyflologicznej korzystają przede wszystkim studenci i pracownicy naukowi wydziałów pedagogicznych i psychologicznych wyższych uczelni z całej Polski oraz wszelkie osoby zainteresowane problematyką środowiska osób z dysfunkcją wzroku. Udostępniamy również naszym czytelnikom różnorodne dzieła filmowe, uzupełnione dodatkową ścieżką dźwiękową z komentarzem dla niewidomych, czyli tzw. tyflo-filmy.

Muzeum Tyflologiczne wchodzące w skład tego Działujest jednym z nielicznych tego typu na świecie. Gromadzi ono przedmioty ( w ich historycznym rozwoju ) używane przez niewidomych i słabo widzących w różnych dziedzinach życia. Muzeum prezentuje również twórczość środowiska: muzyczną - organizując liczne koncerty, plastyczną - urządzając wystawy rzeźby, malarstwa, tkactwa oraz literacką - wieczory poetyckie i literackie. Co wtorek odbywają się tutaj cykliczne spotkania, na których prezentowany jest dorobek artystyczny osób niewidomych i słabo widzących. Tu również prowadzone są lekcje biblioteczne połączone ze zwiedzaniem Biblioteki dla uczniów i studentów.

Dział Zbiorów Cyfrowych gromadzi książki zapisane w plikach tekstowych. Dana pozycja zapisana jest w edytorze tekstu i może być czytana przez osobę niewidomą przy pomocy programów syntezy mowy, przy pomocy monitora brajlowskiego i w plikach dźwiękowych odtwarzanych przez przystosowane do tego urządzenia. Od 2005 roku wypożycza również książki w formacie Czytaka nagrywane na karty Compact Flash.

Biblioteka obsługuje rocznie ponad 15 tysięcy czytelników w kraju i za granicą. Liczba czytelników stale wzrasta, w tym dzieci i młodzieży uczącej się. Zbiory biblioteczne udostępniane są w czterech formach: wypożyczanie zbiorów osobom przychodzącym do Biblioteki, przesyłanie za pośrednictwem poczty, udostępnianie drogą internetową zbiorów w zapisie cyfrowym, dowóz książek do czytelników (starszych i unieruchomionych chorobą w domu) mieszkających w Warszawie i okolicach. Ze zbiorów Biblioteki korzystają również polscy czytelnicy zamieszkali w różnych krajach europejskich, a także w USA, Australii, Kanadzie, w Izraelu i Japonii.

W Bibliotece są zatrudnione osoby niewidome, w tym również z innymi niepełnosprawnościami oraz osoby słabo widzące i widzące. Jest to wysoko wykwalifikowany zespół gwarantujący fachową i życzliwą obsługę czytelników. Należy podkreślić, że działalność Biblioteki Centralnej Polskiego Związku Niewidomych, niezmiernie ważna dla tysięcy czytelników z dysfunkcją wzroku, jest bardzo wysoko przez nich ceniona.

Biblioteka odgrywa istotną rolę w procesie rehabilitacji osób niewidomych i słabowidzących. Jednym z największych utrudnień człowieka niewidomego jest ogrom barier w zakresie dostępu do informacji. Większość wiadomości ogólnych i informacji o najbliższym otoczeniu człowiek pozyskuje korzystając ze zmysłu wzroku.

Niestety w Polsce żyje około 100 tys. osób z dysfunkcją tego narządu. Aby tak znaczna część obywateli naszego kraju nie pozostawała w izolacji informacyjnej potrzebne są właśnie takie placówki jak Biblioteka Centralna PZN.